mehmet ali yazıcı demiştir ki;

Paulo Freire Brezilyalı bir eğitimcidir.Halk eğitimi üzerine uygulamalı çalışmaları vardır.Köyleri dolaşarak,okuma yazma bilmeyen köylülere kurslar verir,seminerler düzenler.'Ezilenlerin Pedagojisi' adlı kitabını bu deneyimler sonucu yazmıştır.Kitapta,köylülere yönelik çalışmalarında ilginç anlar da anlatılır.Bunlardan biri de,okumayı yeni öğrenmiş bir köylünün itiraflarıdır.Okumayı öğrenmek istememesinin nedenini şu şekilde anlatır.'Okuma-yazmayı öğrenmek istemiyordum,çünkü eğer öğrenirsem eleştirel bir bilince sahip olacağımdan korkuyordum.Hiç bir şeyin düzgün işlemediği bir ülkede böylesi bir bilinç,insanın başına felaketler getirir.Anarşizan bir tutum takınma korkusu,okuma-yazma isteğimi engelledi.Oysa,okumayı öğrendikten sonra hiç de düşündüğüm gibi olmadı.Yani,korktuğum şeyler başıma gelmedi.'Köylünün değerlendirmesi yaklaşık olarak bu doğrultudadır.
Freire'nin bundan çıkardığı sonuç şudur:'Eleştirel bilincin uyanması,sosyal hoşnutsuzlukların ifade edilmesinin yolunu hazırlar,çünkü bu hoşnutsuzluklar baskıcı bir durumun gerçek bileşenleridir.'
Eleştirel bilinç,okuma,anlama ve hayata geçirme denkleminde kendini bulur.Bu da ciddi bir özgürlük sorunudur.Özgürlüğünü elde edemeyenler,eleştirel bilince asla ulaşamazlar.Hegel,'Özgürlüğün elde edilişi yalnızca,hayatın tehlikeye atılmasıyla olur...(...) hayatını ortaya koyamamış bir birey,kuşkusuz bir birey olarak tanınabilir; fakat o,bağımsız bir öz-bilinç olarak bu tanımanın gerçeğine erişemez.'
Eleştirel bilinç,fanatizm ve sekterlik değildir.Freire,'fanatizmle beslenen sekterlik,her zaman hadim edicidir'diyor,adı geçen kitapta ve devam ediyor:'Eleştirel bir ruhla beslenen radikalleşme ise daima yaratıcıdır.Sekterlik gizemlileştirir ve böylece de yabancılaştırır; radikalleşme eleştirir ve böylece de özgürleştirir.Radikalleşme kişinin seçmiş olduğu tavra artan bir bağlılığı içinde barındırır ve böylelikle somut,nesnel gerçekliği dönüştürme çabasına daha sıkı angaje olmayı getirir.Buna karşılık gizemlileştirdiği ve irrasyonel olduğu için sekterlik gerçekliği sahte (ve bu nedenle değiştirilemez) bir 'gerçeklik'e dönüştürür.'