kafamız dolu

Türkiye'de sanatın yeni bir boyut kazanmasını ve 90 sonrası dönüşümünü sağlayan öncü sanatçı.

"Devlet Güzel Sanatlar Akademisi'nde uygulamaya çalıştığı yenilikçi eğitim disipliniyle, İstanbul sanat ortamına şaşırtıcı bir görsel dil öneren Altan Gürman'ın (1935-1976) Maçka Sanat Galerisi'nde düzenlenen anı niteliğindeki sergisi. Serginin katalog metnini kaleme alan Beral Madra'nın da işaret ettiği gibi, Gürman'ın militarizm mitini yapısöküme tabi tutan yapıtları, pek çok insanın ölümüne neden olacak Irak savaşı öncesinde, savaşın gerekçelerine kavramsal ve görsel bir açıklık kazandırıyor. Sergi için dokuzlu bir edisyonla çoğaltılan Alçı Asker'ler (yükseklikleri 90 cm.) eşit kol aralıklarıyla galeriye girenleri karşılıyor, dikenli tellerle örülü kırmızı beyazlı bir barikat duvarı, sınırları-toprağı-gökyüzünü hem hapsediyor hem de bu militarist nesnelerin anlamlarını sorguluyor. Bir makinalı silah gibi sökülüp tekrar monte edilebilecek mekanikliğe sahip kamuflaj desenli bir peyzaj ise, insandan arındırılmış bir doğanın olanaksızlığını, -belki de kendine yeterliliğini- vurguluyor. Galeri mekanına taşınmış bir kışla görünümündeki sergi, savaşın asli imgelerine öyle bir vücut kazandırıyor ki, bugünün ultra-teknolojik savaş gereçlerinin imgelerini rahatlıkla karşılıyor, sanki daha dün üretilmiş olabilecekleri hissi doğuruyor. Gürman'ın 1965-69 yılları arasında olgunlaştırdığı bu yapıtlar, onun kavramları öze indirgeyebilme becerisini ve billurlaşmış bir tasarı fikrine sahip olduğunu ispat ediyor.
Bu yapıtların üretim tarihleri birkaç önemli noktaya daha işaret ediyor. Yüzey sanatının imkanlarını çoktan geride bırakmış bu çalışmalar, 1960'lı yılların ortasında, kendisini içerik ve biçimsel olarak en nihayetinde olgunlaştırmış soyut sanatın merkezi olan Akademi çatısı altında üretilmiş. Neredeyse etrafındaki mekanı çepeçevre kuşatan bir enstalasyon mantığında üçüncü boyutu nesneleştiren bu çalışmalar, henüz daha kavram sanatının yeşermediği bir zaman diliminde öncü bir vazife üstleniyorlar. Hatta Pop ve Kinetik Sanat etkileşimli diğer çalışmalarıyla birlikte Gürman'ın sanatı, Türk sanatının Cumhuriyet tarihinde ilk kez Batı sanat dünyası ile paralel bir süreç yaşamaya başladığını gösteriyor. Ayrıca Gürman'ın politik-hicivsel nitelikli bu çalışmaları 1970'li yıllarda ortaya çıkacak olan sosyal gerçekçi figüratif kuşağın resimlerinden çok daha önce, bu konulara bulaşmış dolaylı bir öncülük niteliği de taşıyor. Sanatı, geride bıraktığı 41 yıllık yaşantısı ve bugün çağdaş sanatla ilgilenen pek çok sanatçı üzerindeki hocalık emeğiyle üzerinde düşünülmesi gereken bir sanatçı Altan Gürman."