kafamız dolu

Allame Seyyid Muhammed Hüseyin Tabatabaî, h.1321'de Tebriz'de doğmuş, birinci düzey tahsilatını ilk olarak

bu şehirde tamamlamıştır.

Merhum Tabatabaî'nin döneminde Necef kenti, Şia Mektebi'nin en büyük ilim merkezlerinden idi. Bu nedenle de

O, h. 1314 ila 1353 yılları arasında felsefe, ahlak, fıkıh, usul, hikmet, irfan, matematik vb. dallarda o dönemlerin

en tanınmış alimleri olan Seyyid Hüseyin Badkubî, H. Mirza Ali Kadı Nainî, Kumpanî ve Seyyid Ebul Kasım

Hunsarî gibi fazilet sahibi üstatlardan dersler alarak ilmî düzeyini genişletti.

Allame Tabatabaî'nin irfan, kelam, hikmet, felsefe, matematik, fıkıh ve usul konularına aşırı ilgisi vardı. Onun bu

ilgisi, Necef'ten dönüp h. 1364'te Kum'a yerleştikten sonra da devam etti. Bu alanlarda Tahran'da yapılan

münazara şeklindeki panellere katıldı. Gerek İslamî, gerekse batılı filozof ve bilim adamlarıyla yaptığı

münazaralardan sonra yurt içinde ve yurt dışında tanınmaya başlandı.

Allame, haktan ve hakikatten uzaklaşan materyalistleri, akıl ve mantık yoluyla hakkı tanımaya ve dinî gerçekleri

kabule yönlendirdi. Ömrünün sonlarına doğru yazdığı eşsiz ve pek değerli eserleriyle ilim ve irfan dünyasına paha

biçilmez bir miras bıraktı.

Merhum Allame'nin Hanry Corben ile yaptığı ilmî ve felsefî tartışmaları, iki cilt halinde yayınlanmıştır. Bu kitabın

muhtevası, dinî ve ilmî konularda Allame'nin ne denli zirvede olduğunu açıkça ortaya koymaktadır.

Allame Tabatabaî'nin İslam alemine yaptığı hizmet sadece araştırmalarıyla sınırlı değildir. Eğitim ve öğretim de onun

en önemli hizmetlerindendir. Felsefe dalında Şifa ve Esfar gibi temel kaynak niteliğindeki kitapları tedris etmiş,

kısa sürede bu kitaplar ilim merkezlerinde ders kitapları olarak okutulmuştur.

İlim alanındaki üstünlüğü ve talebeleriyle olan yakın diyalogu, gün geçtikçe ders halkasının kat kat artmasına ve

ilim aşıklarının etrafında toplanmasına neden olmuştur.

Allame, ahlakî kurallara özen gösterir, öğrencilerine nefsi tezkiye etmeyi aşılar ve onları bu konuda eğitirdi.

İslamî öğretilerde birbirlerinden asla ayrılmayan eğitim ve öğretim esaslarını hayata geçirmişti. Bu nedenle

Ayetullah Hasan Zade Amulî, Ayetullah Cevadî Amulî, Ayetullah Misbah Yezdî ve Hüccet'ül-İslam Dr. Ahmedî

gibi seçkin talebeler yetiştirmiştir.

Bu yüce şahsiyet, Kuran ile kaynaşma noktasında parmakla gösterilebilecek bir örnek, nefis tezkiyesi konusunda

da ermiş bir kimseydi. Ramazan aylarında iftar saatleri yaklaşırken yalın ayakla evden çıkar, Ehl-i Beyt (a.s)

kerimesi olan Hz. Mâsume Bint-i Kâzım (a.s)'ın mübarek türbesini ziyaret eder, türbeyi çevreleyen parmaklıkları

öper ve orucunu o hazretin türbesini öperek açardı.

Allamenin olağanüstü ahlakı, hal, hareket ve davranışları, ünlü Fransız düşünür Hanry Corben'in oldukça ilgisini

çekmiş, Corben, adeta onun hayranı olmuştu. Nitekim Corben, allamenin düşüncelerinden etkilenerek şöyle

demiÅŸtir:

"Şia'nın ayrıcalığı, insanlık alemini kurtaracak kâmil bir insana inanmış olmasıdır ve o da Âl-i Muhammed'in (s.a.a)

Mehdi'sidir."

Allame Tabatabaî'ye göre, insanı insanla tanımlamak ve yorumlamak gerekir; kendini insanla yorumlamayan ve

kendi nefsinin yorumlayıcısı olamayan kimsenin konuşacak bir şeyi de olmaz.

Allame, tefsir konusunda oldukça yeni görüşler ileri sürmüştür. Felsefe alanında yazmış olduğu Felsefenin

Temelleri ve Realizm Metodu adlı kitabı, aradan yarım asırdan fazla geçmiş olmasına rağmen, ortaya attığı

düşünceler halen aynı tazeliğini korumaktadır.

Allame'nin en seçkin özelliklerinden bir başkası da Ehl-i Beyt (a.s) hadislerine ve Nehc'ül-Belaga'ya karşı ince

ruhluluğu, aşkı ve tam bir teslimiyetle yaklaşması idi. Nehc'ül-Belaga'ya karşı, tıpkı Kuran'a gösterdiği saygıyı

gösterirdi.

Seçkin özelliklerinden bir diğeri de hiç kimseye bağlı olmadan görüşlerini korkusuzca ortaya koymasıydı. Bunun

yanı sıra, başkalarının görüşlerine sonsuz saygı duyar, onlara tevazu ile yaklaşır, gerektiği yerde adilce eleştirilerde

bulunurdu.

Eserleri:

Merhum Allame'nin oldukça değerli eserleri vardır. Bunlardan bazıları şunlardır:

1- el-Mizan Tefsiri

2- Üstat Carben ile Münazaralar (2 cilt.)

3- Molla Sadra'nın Esfar'ına Haşiye (12 ciltlik bir kitap olan Esfar, felsefe dalında en üstün kitaptır.)

4- Felsefe Temelleri ve Realizm Metodu (Üstat Şehit Mutahharî'nin dipnotlarıyla basılmıştır.)

5- Risalet'un fi'l-Ef'al

6- Risalet'un fi's-Sıfat

7- Risalet'un fi İsbat-ı Zat

8- Risalet'un fi'l-Kuvvet-i ve'l-Fiil

9- Risalet'un fi'l-Vesait

10- Ölümden Sonraki Hayat

11- Kıyamette İnsan

12- Risalet'un fi'n-Nübüvvet

13- Ä°slam'da Kuran

14- Velayette Risalet

15- Risalet'un fi'l-Müştakkat

16- Risalet'un fi'l-Burhan

17- Risalet'un fi'l-Mugalata

18- Risalet'un fi't-Tahlil

19- Risalet'un fi't-Terkip

20- Risalet'un fi'l-Ä°tibarat

21- Risalet'un fi'n-Nübüvvet ve'l-Makamat

22- Ali (a.s) ve İlahî Felsefe

23- Ä°slam'da Åžia

24- HaÅŸiyet'un fi'l-Kifayet

25- Risalet'un fi'l-Hükümet'il-İslamî

26- el-Ä°nsan Kabl'ed-Din

Bunlara ilave olarak, Allame'nin birçok makalesi çeşitli gazete ve dergilerde yayınlanmıştır. Bunlardan

İslam Mektebinden Dersler, Kitap Tanıtımı ve Şia Mektebi adlı makaleler örnek olarak gösterilebilir.

Gerçek şudur ki, Merhum Allame ne dünya malına, ne de makamına ilgi göstermezdi. Dünyanın süslü oyunlarına

asla kapılmayıp kendini dine ve ilim dünyasına verdi. Bu alanda çeşitli öğrenciler yetiştirdi. Nihayet hicrî 1402'de

de ölümlü dünyaya gözlerini kapayıp mâşuklarına kavuştu. Ruhu şâd olsun...